Depresyon Terapisi Soruları: Karanlığı Anlamak İçin İlk Adım

Depresyon, kişinin üzerine çöken ağır bir sis perdesi gibidir. Enerjiniz çekilir, bir zamanlar keyif aldığınız şeyler anlamsızlaşır ve kendinizi derin bir yalnızlık içinde hissedebilirsiniz. Samsun’da depresyon şikayetiyle başvuran danışanlarımın çoğu, terapiye ilk geldiklerinde konuşacak enerjiyi bulmakta bile zorlanırlar. Zihinlerindeki en büyük soru şudur: “Anlatsam ne değişecek?” ya da “Psikolog bana ne soracak da beni bu kuyudan çıkaracak?”

Depresyon terapisinde sorulan sorular, sadece bir “durum tespiti” değildir. Bu sorular, kişinin sıkışıp kaldığı o karanlık odada bir pencere açmayı, düşünce hatalarını fark ettirmeyi ve kişinin kendi kaynaklarını yeniden keşfetmesini amaçlar.

Bu yazıda, depresyon terapisi sürecinde (özellikle Bilişsel Davranışçı Terapi yaklaşımında) karşılaşabileceğiniz temel soru başlıklarını ve bunların ne işe yaradığını inceledim.

1. Belirtilerin Şiddeti ve Süresi

Terapinin ilk adımı, depresyonun hayatınızı ne kadar ve ne zamandır etkilediğini anlamaktır. “Kendimi kötü hissediyorum” cümlesinin altı doldurulur.

• Bu çökünlük hissi ne zamandır devam ediyor? (Haftalar mı, aylar mı, yıllar mı?)
• Sabahları uyanmakta veya gece uykuya dalmakta zorluk çekiyor musunuz?
• İştahınızda belirgin bir artış veya azalma var mı?
• Eskiden yapmaktan keyif aldığınız hobilerinizden (film izlemek, yürümek, arkadaşlarla buluşmak) hala keyif alıyor musunuz? (Anhedoni sorgulaması)
• Gün içinde enerjinizi 0 ile 10 arasında puanlasanız kaç verirdiniz?

2. Tetikleyiciler ve Yaşam Olayları

Depresyon bazen biyolojik kökenli olsa da, çoğu zaman bir kayıp, değişim veya travma ile tetiklenir.

• Bu hisler başlamadan hemen önce hayatınızda önemli bir değişiklik oldu mu? (İş kaybı, ayrılık, vefat, taşınma vb.)
• Şu an hayatınızda sizi en çok zorlayan stres faktörü nedir?
• Kendinizi en çok günün hangi saatinde kötü hissediyorsunuz?
• Geçmişte benzer bir dönem geçirdiniz mi? O zaman bu durumdan nasıl çıkmıştınız?

3. Düşünce İçeriği ve “Bilişsel Üçlü”

Depresyon, kişinin kendisine, dünyaya ve geleceğe dair algısını bozar. Terapist, zihindeki bu “kara gözlükleri” tespit etmek için sorular sorar.

• Kendiniz hakkında ne düşünüyorsunuz? (Kendinizi değersiz, yetersiz veya suçlu hissediyor musunuz?)
• Geleceğe baktığınızda ne görüyorsunuz? (Umutlu musunuz, yoksa her şeyin daha kötüye gideceğini mi düşünüyorsunuz?)
• Zihninizde sürekli dönüp duran, susturamadığınız olumsuz cümleler var mı? (“Ben başarısızım”, “Kimse beni sevmiyor” gibi.)
• Yaşadığınız olumsuzluklar için kendinizi mi suçlarsınız, yoksa dış faktörleri de görebiliyor musunuz?

4. Güvenlik ve Yaşam İsteği

Bu, terapinin en kritik ve hassas bölümüdür. Depresyonun ağırlığı bazen kişiye “yaşamanın anlamsız olduğu” hissini verebilir. Bu sorular sizi korkutmak için değil, güvenliğinizi sağlamak içindir.

• Kendinizi o kadar çaresiz hissettiğiniz oluyor mu ki, “Keşke sabah uyanmasam” ya da “Ölsem de kurtulsam” dediğiniz oluyor mu?
• Kendinize zarar verme düşünceleriniz hiç oldu mu?
• Bu düşünceler aklınıza geldiğinde sizi hayata bağlayan, “dur” diyen şeyler neler? (Çocuklarınız, inancınız, aileniz, umudunuz?)

5. İşlevsellik ve Sosyal İlişkiler

Depresyon, kişiyi yatağa hapsedip sosyal hayattan izole edebilir. Terapist, bu izolasyonun derecesini anlamaya çalışır.

• İşinize veya okulunuza gitmekte, odaklanmakta zorlanıyor musunuz?
• Arkadaşlarınızla görüşmeyi kestiniz mi? Telefonlara cevap veriyor musunuz?
• Evdeki sorumluluklarınızı (yemek, temizlik, kişisel bakım) yerine getirebiliyor musunuz?
• Aileniz veya eşiniz bu durumunuzu nasıl karşılıyor? Onlardan destek görüyor musunuz?

6. Baş Etme Mekanizmaları

Kişinin bu acıyla baş etmek için kullandığı yollar (sağlıklı veya sağlıksız) tespit edilir.

• Kendinizi kötü hissettiğinizde rahatlamak için ne yaparsınız? (Uyumak, yemek yemek, ağlamak, yürüyüş yapmak?)
• Alkol, sigara veya madde kullanımınızda son dönemde bir artış oldu mu?
• Sizi biraz olsun iyi hissettiren bir aktivite veya bir kişi var mı?

Samsun’da Depresyon Terapisi: Yalnız Değilsiniz

Bu soruları okurken bile içinizde bir ağırlık hissetmiş olabilirsiniz. Ancak unutmayın; terapide bu sorular, acınızı deşmek için değil, iyileşme yol haritasını çizmek için sorulur.

Samsun’da bir psikolog olarak depresyon terapisi sürecinde amacım; size “pozitif düşün, geçer” gibi yüzeysel tavsiyeler vermek değildir. Amacım, bu sorularla birlikte düşünce yapınızı yeniden yapılandırmak, davranışsal aktivasyonla enerjinizi geri kazanmak ve o karanlık tünelin ucundaki ışığı birlikte bulmaktır.

Depresyon bir karakter zayıflığı değil, tedavi edilebilir bir psikolojik durumdur. Sorulara cevap vermek zor gelse de, bu cevaplar iyileşmenin anahtarıdır.