Rüyada Eski Sevgiliyi Görmek: Psikoloji Ne Diyor?

Kısa cevap: Psikolojide rüyada eski sevgiliyi görmek bir kehanet ya da gizli mesaj sayılmaz. Rüyalar çoğu zaman gün içindeki düşünce, duygu ve kaygılarla süreklilik gösterir. Ayrılığı işlemek, birini düşünmemeye çalışmak ya da yeni bir ilişkinin heyecanı bu rüyaları sıklaştırabilir. Rüyalar uykunuzu ya da gününüzü bozuyorsa bir uzmanla konuşmak iyi gelebilir.

Ayrılıktan aylar, hatta yıllar sonra eski sevgiliyi rüyada görmek şaşırtıcı olabilir. Pek çok kişi bunun “hâlâ sevdiği” ya da “karşı tarafın onu düşündüğü” anlamına gelip gelmediğini merak eder. Bu yazı bir rüya tabiri değildir. Rüya araştırmalarının bu konuda ne söylediğini ve bu rüyalarla nasıl başa çıkabileceğinizi anlatıyor.

Neden eski sevgiliyi rüyada görürüz?

1. Rüyalar gün içindeki kaygıları yansıtabilir

Rüya araştırmalarındaki süreklilik hipotezi, gün içindeki etkinlik ve kaygıların rüyalara yansıdığını söyler. Schredl ve Hofmann’ın (2003) çalışması bunu destekler; ancak her etkinlik rüyaya aynı ölçüde yansımaz. Gün içinde eski sevgilinizi düşündüyseniz, onun rüyanıza girmesi şaşırtıcı değildir.

Tetikleyiciler çoğu zaman küçük şeylerdir:

• Sosyal medyada onunla ilgili bir paylaşım görmek
• Ortak bir arkadaşla karşılaşmak
• Yıl dönümleri, doğum günleri ya da birlikte gidilen yerler
• Yeni bir ilişkide yaşanan bir tartışma ya da heyecan
• Genel stres ve yalnızlık dönemleri

2. Düşünmemeye çalışmak rüyada geri dönebilir

Wegner, Wenzlaff ve Kozak’ın (2004) deneyine 330 üniversite öğrencisi katıldı. Katılımcılar yatmadan önce 5 dakika boyunca belirli bir kişiyi düşünmemeye, düşünmeye ya da yalnızca anmaya yönlendirildi.

Kişiyi düşünmemeye çalışanların %34,1’i o kişiyi rüyasında gördü. Bu oran düşünmeye yönlendirilenlerde %28,2, yalnızca anan grupta %24,3’tü. Araştırmacılar bu etkiye “rüyada geri dönüş” adını verdi.

Bu çalışma eski sevgililerle değil, romantik ilgi duyulan ya da yalnızca sevilen kişilerle yapıldı. Yine de bir düşünceyi zorla bastırmanın rüyaları nasıl etkileyebileceğini gösteriyor.

3. Uyku duygusal anıların işlenmesinde rol oynayabilir

Walker ve van der Helm (2009), uykunun, özellikle REM uykusunun, duygusal anıların işlenmesinde rol oynadığını öne sürer. Bu görüşe göre uyku, anıyı korurken ona eşlik eden duygusal yükü zamanla azaltabilir. Araştırmacılar bu fikri “gece boyu terapi” olarak adlandırır. Ayrılık gibi yoğun deneyimlerin rüyalarda yer alması bu açıdan anlaşılabilir.

Rüyanın içeriği bir şey anlatır mı?

Rüyaların tek ve kesin bir anlamı yoktur. Aynı rüya iki farklı kişide farklı duygularla ilişkili olabilir. Bu yüzden rüyaya “ne anlama gelir” yerine “bende ne uyandırdı” diye bakmak daha yararlıdır.

Uyku araştırmacısı Rosalind Cartwright’ın küçük bir ön çalışması bu açıdan ilgi çekicidir. Çalışmada yakın zamanda ayrılmış ya da boşanmış, depresyon belirtileri gösteren 12 kişinin rüyaları incelendi. Ayrılıkla daha iyi baş edenler eski eşlerini rüyalarında daha sıradan ve mesafeli biçimde görüyordu. Zorlananlar ise eski eşlerini daha çok zayıf, reddeden ya da cezalandıran rollerde görüyordu. Bu bulgular çok küçük bir gruba dayanır ve genellenemez.

Aşağıdaki sorular rüyayı yorumlamak için değil, gününüzle bağlantı kurmak içindir:

Eski sevgiliyi rüyada görmek hâlâ sevdiğim anlamına mı gelir?

Her zaman değil. Rüyada birini görmek, o kişiyi hâlâ istediğiniz anlamına gelmek zorunda değildir. Rüya çoğu zaman o ilişkinin temsil ettiği duygular ya da dönemle ilgilidir. Örneğin güvende hissettiğiniz bir dönemi özlüyor olabilirsiniz.

Ancak eski sevgilinizi gün içinde de sık düşünüyorsanız ayrılık henüz tam işlenmemiş olabilir. Bu süreci birini unutmak ne kadar sürer ve birini neden unutamayız yazılarında ayrıntılı anlattık. Ayrılığın ilk dönemindeyseniz sevgilimden ayrıldım, ne yapmalıyım rehberi yol gösterebilir.

Yeni ilişkim varken eski sevgilimi rüyamda görüyorum

Bu deneyim tek başına bir sorun işareti değildir. Yeni bir ilişki, eski ilişkinin anılarını doğal olarak harekete geçirebilir. Rüya, iki ilişkiyi karşılaştırmanızla ya da yeni ilişkideki bir kaygıyla ilgili olabilir.

Rüyanızı partnerinize anlatıp anlatmamak sizin kararınızdır. Anlatırsanız rüyaların her zaman bir istek anlamına gelmediğini açıklayabilirsiniz. Konu güven ya da kıskançlık tartışmasına dönüşürse ilişkilerde iletişim sorunları yazısı yardımcı olabilir.

Bu rüyalarla nasıl başa çıkabilirsiniz?

1. Bastırmaya çalışmayın. Düşünmemeye çalışılan kişi rüyada daha sık görülebilir. Düşünce geldiğinde onu fark edip bırakmayı deneyin.
2. Rüyayı not edin. Uyanınca rüyayı ve uyandırdığı duyguyu birkaç cümleyle yazın. Önceki gün yaşadıklarınızla bağlantısına bakın.
3. Duyguyu adlandırın. Özlem, öfke, pişmanlık ya da rahatlama olabilir. Duygu çarkı bu konuda yardımcı olabilir.
4. Tetikleyicileri azaltın. Bir süre onun sosyal medya hesaplarına bakmamak ya da onları sessize almak iyi gelebilir.
5. Uyku düzeninizi koruyun. Yatmadan önce ekranı azaltın ve her gün aynı saatte yatmaya çalışın. Uykuya dalmakta zorlanıyorsanız uykuya dalamıyorum yazısına bakın.
6. Uyanınca sakinleşin. Rüyanın etkisiyle kalbiniz hızlı atıyorsa nefes egzersizi ya da topraklama tekniği kullanabilirsiniz.

Ne zaman destek almalı?

Eski sevgiliyi rüyada görmek tek başına bir sorun değildir. Ancak şu durumlarda bir uzmanla konuşmak iyi gelebilir:

• Rüyalar sık tekrarlıyor ve uykunuzu bozuyorsa
• Uyandığınızda gün boyu süren bir üzüntü ya da kaygı yaşıyorsanız
• Ayrılığın üzerinden aylar geçmesine rağmen günlük hayatınız etkileniyorsa
• İlişkide şiddet ya da tehdit yaşadıysanız ve kabuslar görüyorsanız

Son durum travmayla ilişkili olabilir. Bu durumda EMDR gibi travma odaklı terapiler yardımcı olabilir. İlişkide yaşanan baskının izlerini anlamak için duygusal istismarın psikolojik etkileri yazısına bakabilirsiniz. Eski partnerinizden şu anda tehdit ya da şiddet görüyorsanız 112’yi arayın. ALO 183’ü de arayabilirsiniz.

Ayrılıkla birlikte uzun süren bir çökkünlük de yaşıyorsanız depresyon belirtileri yazısını okuyabilirsiniz. Kendinize zarar verme ya da yaşamınıza son verme düşünceleriniz varsa hemen 112’yi arayın.

Ayrılık sonrası duyguları güvenli bir ortamda konuşmak isterseniz Samsun psikolog Uzm. Kl. Psk. Yücel Köse ile Atakum’da ya da online görüşebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• Wegner D.M., Wenzlaff R.M., Kozak M. (2004). Dream rebound: The return of suppressed thoughts in dreams. Psychological Science, 15(4), 232–236
• Walker M.P., van der Helm E. (2009). Overnight therapy? The role of sleep in emotional brain processing. Psychological Bulletin, 135(5), 731–748
• Schredl M., Hofmann F. (2003). Continuity between waking activities and dream activities. Consciousness and Cognition, 12(2), 298–308
• Rush University Medical Center (2002, basın bülteni) – Dreams may provide glimpse into subconscious of divorced, depressed patients
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı – ALO 183 hizmet alanı