Concerta ve DEHB tanısı memurluk, polislik, askerlik ya da ehliyete engel mi? Yönetmelikler ne diyor, başvurudan önce ne yapmalı, öğrenin.
Concerta Hangi Mesleklere Engel? DEHB Tanısı ve Kariyer Rehberi
Kendi durumunuzu konuşmak ister misiniz?
Tek bir mesaj yeterli — hangi konuda destek aradığınızı birlikte netleştirelim.
Kısa cevap: Genel memurlukta kanun bir tanı listesi vermez. Belirleyici olan, kişinin görevini sürekli yapıp yapamayacağıdır. Polislik ve askerlik gibi kendi sağlık yönetmeliği olan mesleklerde DEHB ayrıca değerlendirilir. Ehliyet raporunda psikiyatrik bir durum varsa değerlendirmeyi psikiyatri uzmanı yapar. Concerta’yı kayıt kaygısıyla kendi başınıza bırakmayın.
“Concerta hangi mesleklere engel?” sorusu, DEHB tanısı alan yetişkinlerin sık sorduğu kariyer sorularından biri. DEHB yalnızca çocukluğa özgü değildir. Küresel bir meta-analize göre yetişkinlerin yaklaşık %2,6’sında çocukluktan süren DEHB vardır. Bu yazıda Concerta’nın neden ayrıca sorulduğunu ve meslek meslek mevzuatın ne dediğini bulacaksınız.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Mevzuat değişebilir; başvurudan önce güncel metni mutlaka kontrol edin.
Concerta nedir, neden ayrıca soruluyor?
Concerta, DEHB tedavisinde kullanılan, uzun etkili metilfenidat içeren bir ilaçtır. Türkiye’de metilfenidat içeren ilaçlar kırmızı reçeteyle verilir. Bu ilaçları yalnızca çocuk-ergen ve yetişkin psikiyatristleri yazabilir.
Kırmızı reçete, ilacın kontrollü biçimde verildiğini gösterir. Bağımlılık ya da suç kaydı anlamına gelmez. Ancak reçete, onu yazan sağlık kuruluşunun kayıtlarına ve e-Nabız’a işlenir.
Bu yüzden iki ayrı soru vardır. Birincisi, “Kaydım var mı ve kim görebilir?” sorusudur. Bunun cevabı için psikoloğa gitmek sicile işler mi yazısına bakabilirsiniz. İkincisi, “Bu kayıt hedeflediğim mesleğe engel mi?” sorusudur. Bu yazı ikinci soruya odaklanıyor.
Meslek meslek DEHB ve Concerta
| Alan | Hangi mevzuat? | DEHB nasıl ele alınıyor? | Başvurudan önce |
|---|---|---|---|
| Genel memurluk (öğretmen, sağlık personeli, idari kadrolar) | 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 48/A-7 | Tanı listesi yoktur. Ölçüt, görevi sürekli yapmaya engel olabilecek bir akıl hastalığının bulunmamasıdır. | Sağlık raporu sürecini öğrenin. |
| Polislik (PMYO, POMEM, PAEM) | Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği | Hastalıklar A–E dilimlerine ayrılır. Polis okullarına öğrenci adaylarının A dilimi şartlarını taşıması gerekir (md. 5/1). Psikiyatrik açıdan C dilimindeki öğrenciler öğrenciliğe devam edemez (md. 11/7). | Güncel hastalık listesini (EK-3) okuyun. |
| Askerlik ve askerî okullar (TSK, Jandarma, Sahil Güvenlik) | Sağlık Yeteneği Yönetmeliği | DEHB, hastalık listesinin 18. maddesinde ayrıca yer alır. Hafif ya da remisyondaki DEHB ile tedaviye rağmen süren DEHB farklı dilimlerde değerlendirilir. | Aday grubunuza ait tabloyu kontrol edin. |
| Ehliyet | Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik, md. 9 | DEHB adıyla geçmez. Dikkati, bilinci, duyguyu ya da düşünceyi bozan sürekli bir hastalık ya da ilaç kullanımı belge verilmeme nedenidir. Uyarıcı maddelerin düzenli kullanımı ayrı bir maddede sayılır. | Durumunuzu psikiyatristinize sorun. |
| Özel sektör | 6698 sayılı KVKK, md. 6 | Genel bir yasal engel yoktur. Özel güvenlik görevliliği ayrı bir sağlık şartları yönetmeliğine tabidir. Sağlık verisi özel nitelikli kişisel veri sayılır. | İşe giriş raporunun neyi kapsadığını sorun. |
Genel memurlukta tanıların tek tek nasıl değerlendirildiğini psikiyatrik tanı memurluğa engel mi rehberinde ayrıntılı bulabilirsiniz. Pilot ve hava trafik kontrolörü adayları için uluslararası standartlara dayanan ayrı kurallar vardır.
Polislik ve askerlikte DEHB neden ayrıca değerlendiriliyor?
Bu meslekler genel memurluktan ayrı, kendi sağlık yönetmeliklerine tabidir. Bu yönetmeliklerde psikiyatrik tanılar ayrıntılı hastalık listelerinde yer alır.
Listeler tanının şiddetine ve tedaviye yanıta göre dilimler kullanır. Örneğin askerî sağlık yönetmeliğinde hafif DEHB ile tedaviye rağmen belirtileri süren DEHB ayrı dilimlerdedir. Hangi dilimin hangi aday grubunda engel sayılacağı yönetmelikteki tablolarda ayrıca belirlenir.
Yönetmelikler adaylar ile görevdeki personel için farklı ölçütler kullanabilir. Başvuru sırasında geçmiş tedavilere ait belgeler de istenebilir.
Yönetmelikler zaman zaman değişir. Başvuru yılındaki güncel metni mevzuat.gov.tr’den kontrol edin.
Concerta’yı bırakırsam kayıt silinir mi?
Hayır. Geçmiş tanı ve reçeteler sağlık kayıtlarında kalır. İlacı bırakmak bu kayıtları silmez.
Tedaviyi kendi başınıza bırakmak ise DEHB belirtilerinin geri dönmesine yol açabilir. Bu durum okulda, işte ve trafikte yeni zorluklar yaratabilir. İlaçla ilgili her kararı psikiyatristinizle birlikte verin.
Daha işe yarar adım, güncel durumunuzu belgelemektir. Psikiyatristinizden tanınızı, tedavinize yanıtınızı ve bugünkü işlevselliğinizi anlatan bir epikriz isteyebilirsiniz.
Başvurudan önce ne yapmalısınız?
- Mevzuatı bulun. Hedeflediğiniz mesleğin güncel sağlık yönetmeliğini ve hastalık listesini okuyun.
- Kayıtlarınızı görün. e-Nabız’da hangi tanı ve reçetelerin göründüğünü kendiniz kontrol edin.
- Epikriz isteyin. Psikiyatristinizden tedavi sürecinizi ve bugünkü durumunuzu özetleyen bir rapor alın.
- Sağlık beyanını doğru yapın. Polis okulu gibi bazı başvurularda geçmiş hastalıklar bir formla beyan edilir. Beyanınızın epikrizinizle tutarlı olmasına dikkat edin.
- İtiraz yolunu öğrenin. Sağlık kurulu kararlarına itiraz usulü ilgili yönetmelikte düzenlenir.
DEHB’de psikolojik destek ne sağlar?
Yetişkin DEHB’de tanıyı koyan ve ilaç tedavisini yürüten psikiyatristtir. Dikkat güçlüklerinin değerlendirilmesinde MOXO dikkat testi gibi bilgisayarlı testler de kullanılır; bu testler tek başına tanı koymaz. Psikoterapi ise zaman yönetimi, erteleme ve duygu düzenleme gibi günlük zorluklarda destek olabilir. Bu konuda erteleme nedir yazısı iyi bir başlangıç noktasıdır.
Psikolog ile psikiyatristin görevleri farklıdır. Hangi durumda kime gidileceğini psikolog, psikiyatrist ve psikolojik danışman farkı yazısı anlatıyor.
Kariyer kaygısı tedaviyi ertelemenize neden oluyorsa bunu bir uzmanla konuşmak iyi gelebilir. Samsun psikolog Uzm. Kl. Psk. Yücel Köse ile Atakum’da ya da online görüşebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
657 sayılı Kanun bir tanı ya da ilaç listesi içermez. Ölçüt, görevi sürekli yapmaya engel olabilecek bir akıl hastalığının bulunmamasıdır. Sağlık raporunu veren hekim kişinin bugünkü durumunu değerlendirir.
Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği hastalıkları dilimlere ayırır. Polis okullarına öğrenci adaylarının A dilimi sağlık şartlarını taşıması gerekir. DEHB’nin hangi dilimde sayılacağına hastalık listesine (EK-3) göre sağlık kurulu karar verir. Başvurudan önce güncel hastalık listesini okuyun ve epikriz hazırlayın.
Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin hastalık listesinde DEHB ayrı bir maddedir. Değerlendirme DEHB’nin şiddetine, tedaviye yanıta ve aday grubuna göre değişir.
Yönetmelik DEHB’yi adıyla saymaz. Dikkati, bilinci, duyguyu ya da düşünceyi bozan sürekli bir hastalık ya da ilaç kullanımı belge verilmeme nedenidir. Uyuşturucu ya da uyarıcı maddelerin düzenli kullanımı da ayrı bir maddede sayılır. Reçeteli tedavinizin nasıl değerlendirileceğini muayeneyi yapan psikiyatri uzmanına sorun. İlacı rapor için kendi başınıza bırakmayın.
Psikiyatrik tanı ya da reçete adli sicile işlemez. Sağlık kaydı olarak e-Nabız’da tutulur. Kaydın kimler tarafından görülebileceğini sicil ve e-Nabız rehberi anlatıyor.
Mevzuatta reçete türüne bağlı bir engel yoktur. Kırmızı reçete, ilacın kontrollü verildiğini gösterir. Değerlendirme tanıya ve kişinin işlevselliğine göre yapılır.
Kaynaklar
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği (RG 03.01.2018, Lexpera)
- TSK, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği (RG 11.11.2016, ilk metin; 2024 ve 2025 değişiklikleri için güncel metne bakın)
- Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik, Lexpera
- Özel Güvenlik Görevlilerinin Sağlık Şartları Yönetmeliği (RG 26.06.2021)
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- İstanbul Eczacı Odası – Metilfenidat içeren ilaçların reçeteleri
- Song P. ve ark. (2021). The prevalence of adult attention-deficit hyperactivity disorder. Journal of Global Health, 11, 04009
Uzm. Klinik Psikolog Yücel Köse
Atakum, Samsun · online görüşmeler Türkiye'nin her yerinden
Bu yazıyı sonuna kadar okuduysanız, bir süredir düşünüyor olabilirsiniz.
Ne yazacağınızı bilmek zorunda değilsiniz. "Merhaba, bir şey sormak istiyorum" demeniz yeterli — gerisini birlikte konuşuruz.
Hiçbir güncellemeyi kaçırma!
Samsun Psikolog web sitesini Tercih Edilen Kaynak olarak Google'a ekleyin
ve arama sonuçlarında daha fazla görün.
Yazar Hakkında
İstanbul Arel Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nü burslu tamamlayan, Klinik Psikoloji Tezli Uzmanlık Programı’ndan onur derecesiyle mezun olan Uzman Klinik Psikolog. 12 yılı aşkın klinik deneyimiyle Samsun’da kurucusu olduğu Samsun Klinik Psikolog Merkezi’nde danışan kabul ediyor. Bilişsel Davranışçı Terapi, Şema Terapi ve Kişilerarası İlişkiler Psikoterapisi yaklaşımlarıyla kaygı, depresyon, çift/ilişki ve cinsel terapi alanlarında çalışıyor.
Bilişsel Davranışçı TerapiŞema TerapiKaygı BozukluklarıDepresyonÇift ve İlişki TerapisiCinsel TerapiStres Yönetimi
İçindekiler
Randevu Alın
Hızla randevu alarak yaşadığınız sorunları atlatabilirsiniz.
Randevu alarak psikoterapiye başlayın
Uzman Klinik Psikolog Yücel Köse ile Atakum'da yüz yüze ya da online görüşme için randevu alın.
Yüz yüze ya da online görüşme için randevu oluşturabilirsiniz.
Terapiler
Gezinti
İletişim
+90 544 662 34 55
Çalışma Saatleri
Pzt - Cmt: 24 saat randevu için iletişime geçilebilir
