ABC Kaydı Nedir? Doldurulmuş Örneklerle Adım Adım Rehber

Creative Image
ABC kaydı nedir, nasıl doldurulur? Olay, inanç ve sonuç sütunlarını doldurulmuş örneklerle öğrenin; inançlarınızı sorgulamanın yollarını keşfedin.
Kendi durumunuzu konuşmak ister misiniz?

Tek bir mesaj yeterli — hangi konuda destek aradığınızı birlikte netleştirelim.

Kısa cevap: ABC kaydı, zorlandığınız bir durumu üç parçaya ayıran bir çalışma kâğıdıdır. Olayı, o andaki düşüncenizi ve duygunuzu ayrı sütunlara yazarsınız. Yöntem, psikolog Albert Ellis’in ABC modeline dayanır. Temel fikir şudur: Bizi üzen çoğu zaman olayın kendisi değil, ona yüklediğimiz anlamdır.

Terapide sık verilen ödevlerden biri ABC kaydıdır. Akılcı duygusal davranış terapisinde ve bilişsel davranışçı terapide kullanılır. Bu yazıda her sütunun ne anlama geldiğini anlatıyoruz. Ardından doldurulmuş örnekleri ve sık yapılan hataları bulacaksınız.

ABC kaydı modeli: olay, inanç ve sonuç; ardından sorgulama ve yeni inanç

ABC kaydı nedir?

ABC kaydı, bir duyguyu tetikleyen durumu adım adım çözen basit bir tablodur. Her harf bir sütunu gösterir:

  • A – Olay. Ne oldu? Yalnızca bir kameranın kaydedeceği gerçekleri yazın.
  • B – İnanç. O an aklınızdan ne geçti? Olaya hangi anlamı verdiniz?
  • C – Sonuç. Ne hissettiniz ve ne yaptınız? Duyguyu ve davranışı ayrı yazın.

Model, Albert Ellis’in akılcı duygusal davranış terapisinden gelir. Ellis’e göre sorun çoğu zaman katı taleplerdir. “Herkes beni onaylamalı” ya da “Hata yapmamalıyım” bu taleplere örnektir. Bu tür inançlar küçük bir aksiliği dayanılmaz hâle getirebilir.

Ellis modele iki harf daha ekler. D, inancı sorgulamaktır. E ise sorgulamadan sonra kurduğunuz yeni ve daha esnek inançtır.

ABC modeli neden işe yarar?

Çoğumuz duygularımızı doğrudan olaylara bağlarız. “Yöneticim beni eleştirdi, bu yüzden berbat hissettim” deriz. ABC modeli araya bir halka daha ekler: olay hakkındaki düşüncemiz.

Aynı olay iki kişide çok farklı duygular doğurabilir. Bunun nedeni çoğu zaman olaya verilen anlamdır. Bu bakış, rahatlamak için olayın değişmesini beklemek zorunda olmadığımızı gösterir.

Yöntemin arkasında araştırma da var. 2018’de yayımlanan bir meta-analiz, akılcı duygusal davranış terapisinin 50 yılını inceledi. Terapi, kontrol gruplarını da içeren karşılaştırmalarda orta düzeyde etki gösterdi. Diğer psikoterapilerle arasındaki fark ise küçüktü. Akılcı olmayan inançlarda da orta düzeyde azalma görüldü (David ve ark., 2018).

ABC kaydı nasıl doldurulur? 5 adım

  1. Duyguyla başlayın. Yoğun bir duygu fark ettiğinizde onu C sütununa yazın. Gücünü 0 ile 100 arasında puanlayın. Ne yaptığınızı da ekleyin.
  2. Olayı yazın. Duygudan hemen önce ne oldu? Yorum katmadan, kısa ve somut yazın.
  3. Düşünceyi bulun. Kendinize “O an aklımdan ne geçti?” diye sorun. “Mutlaka”, “dayanamam” ve “berbat” gibi kelimeleri arayın.
  4. İnancı sorgulayın. Aşağıdaki sorularla düşüncenizi test edin. Bu, D sütunudur.
  5. Yeni inancı yazın. Daha esnek ve gerçekçi bir cümle kurun. Ardından duygunuzu yeniden puanlayın. Bu da E sütunudur.

Doldurulmuş ABC kaydı örnekleri

Örnek 1: Sınav sonucu

  • A – Olay: Deneme sınavından beklediğimden 15 puan düşük aldım.
  • B – İnanç: “Kesinlikle iyi almalıydım. Ben başarısız biriyim.”
  • C – Sonuç: Utanç ve umutsuzluk, 85/100. Akşam hiç ders çalışmadım.
  • D – Sorgulama: “İyi almalıydım” bir istek mi, bir yasa mı? Tek bir sınav beni bütünüyle tanımlar mı?
  • E – Yeni inanç: “İyi almayı çok isterdim ama zorunda değilim. Bu sonuç eksiklerimi gösteriyor.” Hayal kırıklığı, 40/100. Yanlışlarımı incelemeye başladım.

Sınavlarla ilgili kaygınız sık tekrarlıyorsa sınav kaygısı yazısı da yardımcı olabilir.

Örnek 2: Yanıt gelmeyen mesaj

  • A – Olay: Arkadaşım mesajıma bütün gün yanıt vermedi.
  • B – İnanç: “Beni önemsemiyor. Bunu bana yapmamalı.”
  • C – Sonuç: Öfke ve kırgınlık, 70/100. Ona sert bir mesaj yazdım.
  • D – Sorgulama: Başka bir açıklama olabilir mi? Gerçekten dayanamayacağım bir durum mu bu?
  • E – Yeni inanç: “Yanıt vermemesinin birçok nedeni olabilir. Beklemek hoşuma gitmiyor ama dayanabilirim.” Hafif rahatsızlık, 30/100. Akşam ona sakin bir dille sordum.

Örnek 3: İş toplantısı

  • A – Olay: Toplantıda yöneticim sunumumda iki hata buldu.
  • B – İnanç: “Herkesin önünde rezil oldum. Asla hata yapmamalıyım.”
  • C – Sonuç: Kaygı, 80/100. Toplantının geri kalanında hiç konuşmadım.
  • D – Sorgulama: Herkes gerçekten beni mi düşünüyor? İki hata, bütün emeğimi siler mi?
  • E – Yeni inanç: “Hata yapmamayı tercih ederim ama ben de insanım. Bu hatalar kolayca düzelir.” Kaygı, 35/100. Sunumu ertesi gün düzelttim.

İnancı sorgulamak için sorular

D sütununu doldururken şu sorular işinize yarar:

  • Kanıt sorusu: Bu düşüncenin doğru olduğunu gösteren kanıt ne?
  • Mantık sorusu: “İstiyorum” dediğim bir şey neden “olmak zorunda”?
  • İşlev sorusu: Bu düşünce hedeflerime ulaşmama yardım ediyor mu?
  • Arkadaş sorusu: Aynı durumdaki bir arkadaşıma ne söylerdim?
  • Ölçek sorusu: Bu gerçekten bir felaket mi, yoksa çok istenmeyen bir durum mu?

Sık yapılan hatalar

  • Olaya yorum katmak. “Beni aşağıladı” bir yorumdur. “Sunumumda iki hata buldu” ise olaydır.
  • Düşünceyi duygu sanmak. “Kendimi işe yaramaz hissettim” aslında bir düşüncedir. Altındaki duygu utanç ya da üzüntü olabilir.
  • Olumlu düşünceyi zorlamak. Amaç “Her şey harika” demek değildir. Amaç daha gerçekçi ve esnek bir bakıştır.
  • Yalnızca zihinden yapmak. Yazmak, düşünceyi somut hâle getirir. Bir defter ya da telefon notu yeterlidir.

Duyguyu adlandırmakta zorlanıyorsanız duygu çarkı işinizi kolaylaştırır.

ABC kaydı ile düşünce kaydı arasındaki fark

ABC kaydı, Ellis’in modeline dayanır ve katı taleplere odaklanır. Düşünce kaydı ise Aaron Beck’in bilişsel terapisinden gelir. Yaygın yedi sütunlu sürümü, otomatik düşüncenin lehine ve aleyhine kanıtları ayrı sütunlarda toplar.

İkisi de düşünce ile duygu arasındaki bağı görmenizi sağlar. Ayrıntılar için düşünce kaydı yazımıza bakabilirsiniz. Size hangisinin uyduğunu terapistinizle birlikte seçebilirsiniz.

ABC kaydını ne sıklıkla tutmalı?

Kesin bir kural yoktur. Başlangıçta günde bir kayıt yeterli olabilir. Yoğun bir duygu fark ettiğiniz anı seçin.

Olaydan sonra ne kadar erken yazarsanız ayrıntıları o kadar iyi hatırlarsınız. Birkaç haftalık kayıtlar, sık tekrar eden inançlarınızı görmenizi sağlar. Bu inançlar terapide üzerinde çalışılacak konular olabilir.

Ne zaman destek almalı?

ABC kaydı günlük zorluklar için iyi bir araçtır. Ancak şu durumlarda bir uzmanla konuşmak iyi gelebilir:

  • Yoğun duygular işinizi, okulunuzu ya da ilişkilerinizi aksatıyorsa.
  • Aynı düşünceler sizi haftalardır meşgul ediyorsa.
  • Kayıt tutmak sizi rahatlatmak yerine daha çok zorluyorsa.
  • Umutsuzluk hissi günlerdir geçmiyorsa.

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa beklemeyin; 112’yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.

ABC modeli, akılcı yaşam terapisi yaklaşımının temelidir. Bilişsel davranışçı terapi de benzer araçlar kullanır. Başka egzersizler için psikolojik araçlar sayfasına bakabilirsiniz.

Bu çalışmayı bir uzmanla birlikte yapmak isterseniz Samsun psikolog Uzm. Kl. Psk. Yücel Köse ile Atakum’da ya da online görüşebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Son güncelleme: 19 Kasım 2026 · Yazan ve editör: Uzm. Kl. Psk. Yücel Köse · İletişim: +90 544 662 34 55 · Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz.

mobile-hero
Uzm. Klinik Psikolog Yücel Köse

Atakum, Samsun · online görüşmeler Türkiye'nin her yerinden

Bu yazıyı sonuna kadar okuduysanız, bir süredir düşünüyor olabilirsiniz.

Ne yazacağınızı bilmek zorunda değilsiniz. "Merhaba, bir şey sormak istiyorum" demeniz yeterli — gerisini birlikte konuşuruz.

Yazarsınız

Kısa bir ön görüşme

Uygun saati birlikte seçeriz

Yazmanız randevu almak anlamına gelmez.

Görüşmelerde gizlilik esastır.

Online görüşme için Samsun'da olmanız gerekmez.

Hiçbir güncellemeyi kaçırma!

Samsun Psikolog web sitesini Tercih Edilen Kaynak olarak Google'a ekleyin
ve arama sonuçlarında daha fazla görün.

⭐ Tercih Edilen Kaynak Olarak Ekle

Yazar Hakkında

Uzman Klinik Psikolog Yücel Köse fotoğrafı
Uzman Klinik Psikolog · Samsun Klinik Psikolog Merkezi · 12 yıl deneyim

İstanbul Arel Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nü burslu tamamlayan, Klinik Psikoloji Tezli Uzmanlık Programı’ndan onur derecesiyle mezun olan Uzman Klinik Psikolog. 12 yılı aşkın klinik deneyimiyle Samsun’da kurucusu olduğu Samsun Klinik Psikolog Merkezi’nde danışan kabul ediyor. Bilişsel Davranışçı Terapi, Şema Terapi ve Kişilerarası İlişkiler Psikoterapisi yaklaşımlarıyla kaygı, depresyon, çift/ilişki ve cinsel terapi alanlarında çalışıyor.

Bilişsel Davranışçı TerapiŞema TerapiKaygı BozukluklarıDepresyonÇift ve İlişki TerapisiCinsel TerapiStres Yönetimi

Randevu alarak psikoterapiye başlayın

Uzman Klinik Psikolog Yücel Köse ile Atakum'da yüz yüze ya da online görüşme için randevu alın.

İletişim

+90 544 662 34 55

Çalışma Saatleri

Pzt - Cmt: 24 saat randevu için iletişime geçilebilir

Yücel Köse Atakum, Samsun